سبک بین الملل و تاثیرات آن بر معماری معاصر ایران

 

معرفی سبک بین الملل و نحوه ی شکل گیری آن

سبک بین الملل به عنوان یکی از سبک های معماری مدرن متعالی از دهه 1930 در غرب آغاز شد و به عنوان سبکی تاثیر گذار در معماری مدرن در آن دوره نقشی مهم داشت و سپس عالمگیر شد.

در آن دوره و با توجه به بیکاری اقتصادی به وجود آمده پس از جنگ جهانی دوم،فراخوان برای استفاده عادلانه از بودجه عمومی و تقاضای زیاد برای زمین های شهری،این سبک از معماری بیشتر مورد توجه قرار گرفت و تقویت گردید.در این دوره جهان در حال تجربه رکودی بزرگ بود و در عین اتخاذ شدن قوانین سخت گیرانه اقتصادی به سمت باز سازی و نوسازی بناها و تجدید اسکان میلیون ها آواره گرایش پیدا کرد.

 

از جمله دلایل دیگری که در گسترش این سبک در دنیا در این دوران موثر بودند عبارت اند از:

  • پیشرفت تکنولوژیکی در صنعت شیشه و آهن که زمینه را برای استفاده گسترده از این مصالح در ساخت و ساز ها فراهم کرد.
  • تلاش های گسترده در جهت ایجاد یک سبک معماری عاری از ریشه های فرهنگی
  • محدودیت های موجود در استفاده از مصالح بومی وکمبود منابع
  • تولد این سبک از بستر کشورهایی مانند ایالت متحده امریکا و کانادا که همواره به عنوان پیشرو و رهبر شناخته می شدند و دنیا آنها را به عنوان بنیان گذار و مبتکر قبول داشت، سبب شد تا سبک بین الملل برای بدست آوردن مقبولیت و پذیرش از سوی سایر کشورها،مسیر راحت تری را طی کند.

و…

درباره ی این سبک می توان این چنین توضیح داد : دوره ی جدیدی از طراحی با درج تمبر آمریکایی اما درواقع  با خواص بین المللی آغاز شد. سبک جدید بین المللی درواقع خطوط دوباره تفسیر شده ای از جریان های مدرنیست پیش از جنگ در ایالت متحده بود. همچنین با نگاهی دقیق تر میتوان گفت که این سبک  یک نسخه جدید از محتوای پوپولیستی-سیاسی مدرنیزم اروپا بود که با تجربه فنی و تجاری معماری آسمان خراش های آمریکایی تلفیق گشت.

سبک بین المللی که با عنوان مدرن بین المللی نیز شناخته می شود توسط معمار آمریکایی جانسون فیلیپ کورتولیو اختراع شد. او متعلق به نسل دوم از معماران پیشرو امریکایی مانند پل رودولف،ائروسایرن،ریچارد فاستر،هنری هیچکاک و تعدادی دیگر بود.آنها به عنوان فرمالیست ها،تصفیه کننده ها و دوباره تعریف کنندگان شناخته می شدند.

جانسون اصطلاح سبک بین المللی را برای نشان دادن آنچه که به عنوان پیشرفت های مهم در معماری مدرن به شمار می آمدند، ابداع کرد که خروجی طرح ها را به سمت ساختاری ساده و بی پیرایه با مصالح  مدرن هدایت می کرد.به گفته جانسون این روند توسط معماران در سراسر دنیا به تصویب رسید و باعث پیدایش سبکی مدرن و عاری از مصالح بومی و شخصیت منطقه ای شد.ایجاد آرمان هایی جهان شمول برای تمام بشر منجر به پیدایش مفاهیم و ایده های معماری جهانی  شد و سبک بین الملل استقلال خود را از نیاز های منحصر به فرد مکان،فرهنگ،جغرافیا،اقلیم و زمان اعلام کرد.

 

ویژگی های قالب سبک بین الملل

  • در این دوره ساختارها محتوای فرهنگی و اجتماعی خود را از دست دادند.
  • در این دوران استفاده گسترده از مصالح ساختمانی جدید،مانند بتن مسلح،آهن و شیشه به تغییر زبان معماری یاری رساندند. این ساختمان ها با دور شدن از تزئینات اضافی سعی در کارآمد بودن داشتند.
  • به دلیل استفاده گسترده از شیشه و فولاد،ساختارهای این دوره از نظر بصری سبک و بدون وزن به نظر  می رسیدند.
  • دستیابی به پلان آزاد و عدم استفاده از تعداد زیادی دیوار و جداکننده.
  • پلان هایی با خطوط مستقیم که عمدتا به صورت مربع طراحی می شوند نسبت به پلان هایی با خطوط منحنی و گرد ترجیح داده می شوند.
  • معماری ساده به شکل مکعب مستطیل و عدم استفاده از تزئینات زیاد.
  • دستیابی به نمای آزاد و استفاده از پنجره های سرتاسری به این معنی که پنجره ها می توانند از یک وجه انتهایی به سمت دیگر نما بدون منقطع کردن دیوارها و یا سایر اعضای سازه ای ادامه یابند.
  • در این دوره یک تلاش آگاهانه برای ادغام ساختمان ها با بستر فیزیکیشان بدون جرح و تعدیل و دگرگونی زیاد صورت می گرفت.
  • ملاحظات مهندسی جایگزین ایده آل های زیبایی شناختی و عملکردی شدند. فرآیندهای فنی و جزئیات ساده در رویکرد طراحی اتخاذ شدند.
  • کاهش زمان و هزینه های ساخت و ساز و رعایت الزامات مالی که به دلیل استفاده از مواد و مصالح پیش ساخته در زمان مشخصی به صورت بهینه تری صورت گرفت.
  • در این سبک متعارف سازی و همگونی مورد ستایش قرار می گرفت
  • از نظر روانشناختی ساختمان ها حس محرمیت خود را از دست دادند و اکثر بخش های ساختمان در معرض دید قرار گرفتند
  • در سبک بین الملل چیدمان فضاها با فواصل زیاد و ایجاد فضای باز با جریان گردش آزاد نسبت به چیدمان متراکم و فضای شلوغ ترجیح داده می شدند.
  • زوایای 90 درجه هم در پلان و هم در نما به جز در برخی عناصر مانند پله ترجیح داده می شدند.
  • استفاده عمده از رنگ های خنثی و طیف خاکستری بویژه رنگ سفید و ترکیب های تک رنگ.
  • از طراحی سقف های شیبدار و شیروانی ها اجتناب شده و سقف های مسطح ترجیح داده می شد.
  • در این سبک متعارف سازی و همگونی مورد ستایش قرار می گرفت.

 

ظهور سبک بین الملل در معماری معاصر ایران(با تاکید بر معماری دوره پهلوی اول و دوم)

مشاهده آثاری از معماری معاصر در ایران که تحت تاثیر سبک بین الملل قرار گرفته اند نشان از ورود گسترده ی این سبک هنری غرب به معماری معاصر ایران دارد.با وجود معماران خارجی و دانشجویان ایرانی تحصیل کرده در دانشکده های معماری اروپا در دوره پهلوی اول،شاهد شکل گیری و گسترش سبک های متنوع معماری غرب بویژه سبک بین الملل در ایران هستیم.

در دوره پهلوی دوم،این جریانات به یک جریان غالب و تاثیر گذار در معماری مدرن تبدیل شد و آثار بیشتری در این دوره با الگوبرداری از سبک بین الملل ساخته شد.با مشاهده شواهد و آثار برجای مانده می توانیم بگوییم که معماری غرب در نیمه اول قرن اخیر شمسی و شیوه تاریخی معماری ایران، هر دو به صورت دو عامل مهم بر مبانی و ویژگی های معماری عصر پهلوی تاثیر گذار بودند.

در این دوره از معماری معاصر ایران،شاهد طراحی و ساخت ساختمان ها و مجموعه هایی هستیم که در وهله اول کارکرد گرایی را مورد توجه قرار داده اند و همانند جریان اصلی معماری ساختمان های مدرن در اروپا و آمریکا ضدتاریخ عمل کرده و نیازی به تکرار یا استفاده از مفاهیم،عناصر و اشکال معماری گذشته نمی دیدند.

 

از جمله آثار به جای مانده از دوره پهلوی اول که در این سبک قرار می گیرند می توان به موارد زیر اشاره کرد:

اولین ساختمان سبک بین الملل در ایران ساختمان هنرستان دختران در شهر تهران می باشد که در سال 1314 تا 1317 ساخته شده و معمار آن وارتان هوانسیان بوده است.

همچنین بناهایی مثل وزارت صنایع (در سال 1315) طراحی شده توسط کاترین گورکیان،ساختمان قماش (در سال 1318) توسط رونالد دوبرول و همچنین هنرستان راه آهن (در سال 1320) توسط کریم طاهر زاده بهزاد و آتلیه های دانشکده هنرهای زیبا (از سال 1319 تا 1331) که توسط رونالد دوبرول،ماکسیم سیرو و آندره گدار طراحی شدند، و بسیاری از آثار ارزشمند دیگر که شاید نام بردن آنها از حوصله این مقاله خارج باشد، همگی در سبک بین الملل جای میگیرند.

 

در دوره پهلوی دوم نیز میتوان از بناهای زیر به عنوان بناهای ساخته شده در دوران معاصر معماری ایران به سبک بین الملل نام برد :

ساختمان کتابخانه مجلس (از سال 1335 تا 1341) طراحی شده توسط معماران بنامی مانند محسن فروغی،علی صادق،ظفر و هوشنگ سیحون.

ساختمان تالار رودکی-وحدت (ازسال 1336 تا 1346) توسط افتاندلیان، هتل هیلتون (از سال 1339 تا 1341) توسط محسن فروغی،علی صادق،ظفر و غیائی، برج های آ.اس.پ (در سال 1345) توسط شرکت ASP، شهرک اکباتان (در سال 1345) توسط جردن گروزن که بزرگترین مجموعه ساخته شده به سبک بین الملل در ایران شناخته می شود،ساختمان وزارت صنایع و ساختمان اتاق بازرگانی صنایع و معادن ایران (در سال 1349) توسط هوشنگ سیحون، هتل لاله تهران (در سال 1355) توسط کنزو تانگه  و بسیاری از ساختمان های ارزشمند دیگر.

 

نتیجه:

در مورد سبک بین الملل با گذر زمان  و با استفاده از معیارهایی همانند فضا،فناوری،رویداد ها و تحولات مادی و اجتماعی نظیر پاسخ های مردم، اثرات فرهنگی و اجتماعی و غیره می توان نتیجه گیری کرد که این سبک به تدریج از بسیاری از نقاط دنیا گذر کرده که این روند رشد تقریبا در هیچ سبک معماری دیگری تکرار نشده است.

بنیان گذاران این سبک تلاش های جسورانه ای را برای دیدن و به نمایش گذاشتن یک معماری جهانی عاری از موانع منطقه ای،فرهنگی، مادی و فضایی انجام داده اند و در این باره نیز شاید آیندگان بهتر بتوانند  قضاوت کنند که  این سبک تا چه حد در تحقق این اهداف موفق بوده است.

با توجه به مطالعات به عمل آمده مشخص شد که  اوج شکوفایی و عصر طلایی معماری مدرن در ایران در دوره پهلوی یوده است و تعدادزیادی از بناهای ماندگار این سبک در اقصی نقاط کشور در این دوره احداث  شد و بسیاری از وزارتخانه ها، بانک ها، برج های اداری به این سبک طراحی و اجرا شده اند.

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


Notice: ob_end_flush(): failed to send buffer of zlib output compression (0) in /home/behsanco/public_html/wp-includes/functions.php on line 3783